Menu strony

Ochrona przeciwsłoneczna skóry

Kobieta
Jedną z funkcji skóry jest ochrona tkanek i narządów przed szkodliwym wpływem środowiska. Do czynników uszkadzających należą drobnoustroje, zmiany temperatury, ucisk i inne działania mechaniczne, środki chemiczne i promieniowanie ultrafioletowe. Organizm ludzki jest wyposażony w mechanizmy obronne do walki z nimi. Ochrona przed ultrafioletem odbywa się na zasadzie pochłaniania promieni przez barwnik skóry – melaninę. Wiąże się to z ciemnieniem skóry wystawionej na intensywne działanie ultrafioletu, ponieważ skóra wytwarza więcej pigmentu w odpowiedzi na zagrożenie. Kojarzona z pięknym wyglądem i ciągle jeszcze – mimo ostrzeżeń dermatologów – traktowana jako objaw zdrowia, opalenizna jest w rzeczywistości odruchem obronnym i świadczy o tym, że organizm czuje się zagrożony.

Uszkodzenia słoneczne
Przedłużone działanie ultrafioletu na organizm wywołuje nie tylko opaleniznę. Następuje także nawarstwianie komórek rogowych naskórka, które stanowią pewną barierę hamującą wnikanie promieni w głąb ciała. Powoduje to powstawanie szorstkiej powierzchni, zatykanie porów, upośledzenie naturalnego nawilżania skóry. Jest to wyjątkowo nieprzyjemne dla osób z suchą skórą, ale może mieć znacznie gorsze konsekwencje przy skórze tłustej i skłonnej do trądziku. Bezpośrednio po opalaniu skóra wydaje się świeża i gładka, ale nadmierne rogowacenie tylko maskuje problem przetłuszczania się, a chwilowo przyschnięte wykwity trądzikowe wracają często w znacznie większym nasileniu.
Ultrafiolet jest też przyczyną aktywności wolnych rodników w tkankach. Wywołuje uszkodzenia substancji lipidowych, włókien kolagenowych i łańcuchów DNA w komórkach, co prowadzi do przesuszenia skóry, przyśpieszenia procesu starzenia i potencjalnie zmian nowotworowych. Może też rozregulować produkcję melaniny, która nie jest rozprowadzana równomiernie, ale skupia się w skórze w większej ilości na ograniczonej powierzchni.
Bezpośrednio po ekspozycji na promienie ultrafioletowe można zaobserwować zaczerwienienie skóry, a w niektórych przypadkach stan zapalny. Są to objawy oparzenia słonecznego. Towarzyszy im uczucie pieczenia, swędzenia, może występować obrzęk, a po kilku dniach naskórek złuszcza się dużymi płatami.

Skuteczna ochrona przeciwsłoneczna
Aby uniknąć uszkodzeń posłonecznych należy stosować preparaty z filtrami UV. Wskazane jest dołączenie ochrony przeciwsłonecznej do codziennej pielęgnacji, ponieważ szkodliwe działanie kumuluje się. Nawet jeżeli nie można zaobserwować krótkoterminowego uszkodzenia, takiego jak opalenizna lub oparzenie, następuje stopniowe uszkodzenie długoterminowe. Jego objawy mogą być widoczne dopiero po latach w postaci przebarwień, popękanych naczynek, utratyelastyczności, zmarszczek, nasilenia uwarunkowanej genetycznie skłonności do rozwoju nowotworu skóry.
Przed wyborem środka ochrony trzeba ocenić jego skuteczność, biorąc pod uwagę cechy takie jak wartość SPF i spektrum działania. Należy unikać kremów zapewniających ochronę przed poparzeniem słonecznym bez ograniczania możliwości uzyskania opalenizny, ponieważ zabezpieczają one tylko przed UVB, pozostawiając skórę narażoną na UVA, które wnika głębiej i jest nie mniej szkodliwe.

Skrót SPF (sun protection factor), czyli czynnik ochrony przeciwsłonecznej, dotyczy zabezpieczenia przed UV. Określa wartość, przez jaką trzeba pomnożyć ilość czasu, jaką osoba może być wystawiona na działanie promieni słonecznych przed wystąpieniem rumienia. Np. dorosła osoba rasy białej o niebieskich oczach i brązowych włosach ma naturalną ochronę pozwalającą jej przebywać na zewnątrz przez około 10 minut. Preparat z SPF 15 przedłuża ten czas 15 razy czyli do 2,5 godzin. Trzeba pamiętać, że kosmetyk może być częściowo starty lub spłukany przez różne czynności lub wniknąć w głąb skóry, więc należy powtarzać aplikację częściej. Dlatego też dermatolodzy zalecają SPF 15 jako minimum do codziennego stosowania, ponieważ niższa wartość czynnika ochrony przeciwsłonecznej nie daje odpowiedniego zabezpieczenia. Osoby spędzające więcej czasu na zewnątrz powinny stosować filtr pomiędzy SPF 15 a 30. Wyższa wartość SPF daje tylko nieznacznie skuteczniejsze zabezpieczenie.
Jest jeszcze jeden aspekt, który decyduje o skuteczności produktu – jego konsystencja. Preparat musi być nakładany na skórę wielokrotnie w trakcie ekspozycji na promieniowanie słoneczne. Produkty starszej generacji, szczególnie te o wysokim SPF, bywają gęste i pozostawiają lepki film na skórze. Dlatego czasem lepiej wybrać emulsję z SPF 15 i nakładać ją częściej niż ciężki krem z wyższym filtrem i ryzykować zniechęcenie po jednej aplikacji.

Rodzaje filtrów
Szerokie spektrum działania i wysoki czynnik SPF może być osiągnięty przez zastosowanie różnych składników, które dzielą się na fizyczne (mineralne) i chemiczne. Filtry chemiczne pochłaniają promienie ultrafioletowe i zamieniają energię światła na energię cieplną. Filtry fizyczne tworzą nieprzenikalną warstwę na powierzchni skóry, która odbija promienie.
Dość trudno jest uzyskać skuteczną ochronę o wysokim SPF wyłącznie przy użyciu filtrów fizycznych bez tworzenia widocznej białej powłoki na powierzchni skóry, ale ten sposób zabezpieczenia przed UV jest uważany za bezpieczniejszy: stosowane minerały (tlenek cynku i dwutlenek tytanu) nie są wrażliwe na działanie wysokiej temperatury i światła, są łagodne dla skóry, nie ma ryzyka alergii lub potówek. Dlatego produkty z filtrami mineralnymi są świetnym wyborem dla dzieci. Firmy kosmetyczne i farmaceutyczne wprowadzają na rynek nowszy rodzaj produktów z mikronizowanymi kryształami minerałów, które są znacznie przyjemniejsze w użyciu, dają dodatkową korzyść – pomagają utrzymywać matowy wygląd tłustej skóry. Filtry chemiczne są wciąż powszechniej stosowane w produktach w celu uzyskania wysokiego SPF. Poszczególne składniki mają zdolność pochłaniania albo promieni UVA, albo UVB, dlatego skuteczny preparat musi mieć ich kilka. Niektóre są nietrwałe w świetle ultrafioletowym, a więc ich skuteczność zmniejsza się z czasem. Jest to dodatkowy powód, żeby stosować preparat powtórnie w trakcie dłuższej ekspozycji na ultrafiolet.

Wskazania do stosowania ochrony przeciwsłonecznej
Ilość promieni słonecznych, która dociera do Ziemi zależy od kąta padania, który wynika z sytuacji geograficznej, pory roku i dnia. Rumieniotwórcze działanie UV jest nasilone przy jednoczesnym działaniu promieni podczerwonych (czyli cieplnych). Jednak ultrafiolet operuje także w zimie, w pochmurny dzień, w kraju o umiarkowanym klimacie, częściowo przenika także przez szyby. Dbając o zdrowie (zobacz clatra syrop) skóry i jej młody wygląd trzeba pamiętać, że jeśli na zewnątrz jest dość światła, żeby zobaczyć chodnik pod własnymi stopami, jest też dość promieni UV, żeby jej zaszkodzić. SPF 15 powinien być stosowany nawet przed kilkuminutowym spacerem do najbliższego przystanku tramwajowego lub jazdą samochodem. Mimo że nie wszystkie uszkodzenia słoneczne są natychmiast widoczne, ale wiele z nich ma trwały charakter, dlatego bardzo istotne jest stosowanie ochrony przeciwsłonecznej u dzieci.

Artykuł napisany przez Małgorzatę Gnidę Dyrektora. ds. szkoleń Vitaceuticals s.c., wyłącznego dystrybutora marki DCL.
Na podstawie danych z: Projekt PR sp. z o.o.
Wprowadził: Małgorzata Grabska
2020/03/06, 07:12